{"id":41,"date":"2021-09-14T13:44:35","date_gmt":"2021-09-14T11:44:35","guid":{"rendered":"http:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/?p=41"},"modified":"2022-05-11T11:12:21","modified_gmt":"2022-05-11T09:12:21","slug":"szkoly-zydowskie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/?p=41","title":{"rendered":"Szko\u0142y \u017cydowskie"},"content":{"rendered":"\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u017bydowska szko\u0142a talmudyczna w Lesznie powsta\u0142a po 1626 roku. Po kolejnych po\u017carach miasta dom nauki zawsze odbudowywano w pierwszej kolejno\u015bci, przed rozpocz\u0119ciem prac przy g\u0142\u00f3wnej synagodze. Leszczy\u0144sk\u0105 uczelni\u0119 talmudyczn\u0105 otwierano ponownie w 1720, 1769 i oko\u0142o 1796 roku. Plac\u00f3wk\u0105 zarz\u0105dza\u0142o grono rabin\u00f3w, a studia w tej uczelni by\u0142y szczeg\u00f3lnie wspierane przez \u201e\u015awi\u0119te Bractwo\u201d. Dba\u0142o ono o zakup ksi\u0105\u017cek i zapewnienie swoim cz\u0142onkom materia\u0142\u00f3w pomocniczych. Bogata biblioteka pozostawa\u0142a pod opiek\u0105 starszych gminy \u017cydowskiej.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure id=\"attachment_158\" aria-describedby=\"caption-attachment-158\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/001-MLJ77-Student-Talmudu-ok.-1920.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-158 size-medium\" title=\"Pilny student w bejt ha-midraszu, B.K.W.I., 1920 r., Wiede\u0144; Muzeum Okr\u0119gowe w Lesznie; nr inw. MLJ 77\" src=\"http:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/001-MLJ77-Student-Talmudu-ok.-1920-300x247.jpg\" alt=\"Scena wewn\u0105trz biblioteki. Za sto\u0142em siedzi nad ksi\u0105\u017ckami pochylony, m\u0142ody \u017byd. Ma rude w\u0142osy i zarost. Ubrany jest w d\u0142ugi, ciemny cha\u0142at. Na g\u0142owie ma czarny kapelusz. Obok ksi\u0105\u017cek le\u017cy przewieszony przez st\u00f3\u0142 szal modlitewny \u2013 ta\u0142es. Przy \u015bcianie stoj\u0105 rega\u0142y z ksi\u0105\u017ckami. W g\u0142\u0119bi, w otwartych drzwiach po prawej stronie, zarysowana posta\u0107 starego \u017byda. \" width=\"300\" height=\"247\" srcset=\"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/001-MLJ77-Student-Talmudu-ok.-1920-300x247.jpg 300w, https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/001-MLJ77-Student-Talmudu-ok.-1920-768x631.jpg 768w, https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/001-MLJ77-Student-Talmudu-ok.-1920-400x329.jpg 400w, https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/001-MLJ77-Student-Talmudu-ok.-1920-800x658.jpg 800w, https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/001-MLJ77-Student-Talmudu-ok.-1920.jpg 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-158\" class=\"wp-caption-text\">Pilny student w bejt ha-midraszu, B.K.W.I., 1920 r., Wiede\u0144; Muzeum Okr\u0119gowe w Lesznie; nr inw. MLJ 77<\/figcaption><\/figure>\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W drugiej po\u0142owie XVII i w XVIII wieku do Leszna przybywali liczni \u017cydowscy studenci z Polski, Niemiec, Czech i Moraw. Przyci\u0105ga\u0142a ich s\u0142awa akademii i wyk\u0142adaj\u0105cych w niej uczonych. Dwupi\u0119trowy budynek szko\u0142y sta\u0142 u zbiegu ulicy Tylnej i Placu Powsta\u0144c\u00f3w, a jej dzia\u0142alno\u015b\u0107 po raz ostatni odnotowana zosta\u0142a na prze\u0142omie 1818 i 1819 roku.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Poza akademi\u0105 w mie\u015bcie czynne by\u0142y prywatne domy badawcze \u2013 bet ha-midrasze (domy nauki), w kt\u00f3rych m\u0142odzie\u0144cy i doro\u015bli mogli po\u015bwi\u0119ca\u0107 si\u0119 studiowaniu \u017cydowskiego Prawa (Tory \u2013 Pi\u0119cioksi\u0119gu Moj\u017cesza i Talmudu).<\/p>\r\n<figure id=\"attachment_159\" aria-describedby=\"caption-attachment-159\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignleft\"><a href=\"http:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/002-MLJ19-W.-Zurawski-W-beth-ha-midraschu-1915.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-159 size-medium\" src=\"http:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/002-MLJ19-W.-Zurawski-W-beth-ha-midraschu-1915-300x201.jpg\" alt=\"Poczt\u00f3wka z reprodukcj\u0105 obrazu W\u0142adys\u0142awa \u017burawskiego. Przedstawienie wn\u0119trza \u017cydowskiego domu modlitwy. Przy sto\u0142ach o\u015bwietlonych \u015bwiecami siedz\u0105 modl\u0105cy si\u0119 \u017bydzi. Ich g\u0142owy i ramiona okrywaj\u0105 szale modlitewne \u2013 ta\u0142esy. W r\u0119kach trzymaj\u0105 ksi\u0105\u017cki. W tle szafa z ksi\u0105\u017ckami. W jej s\u0105siedztwie stoi m\u0142odzieniec z jarmu\u0142k\u0105 na g\u0142owie. Obok, z prawej strony, okno przes\u0142oni\u0119te bia\u0142\u0105 tkanin\u0105. \" width=\"300\" height=\"201\" srcset=\"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/002-MLJ19-W.-Zurawski-W-beth-ha-midraschu-1915-300x201.jpg 300w, https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/002-MLJ19-W.-Zurawski-W-beth-ha-midraschu-1915-768x515.jpg 768w, https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/002-MLJ19-W.-Zurawski-W-beth-ha-midraschu-1915-400x268.jpg 400w, https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/002-MLJ19-W.-Zurawski-W-beth-ha-midraschu-1915-800x537.jpg 800w, https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/002-MLJ19-W.-Zurawski-W-beth-ha-midraschu-1915.jpg 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-159\" class=\"wp-caption-text\">W bejt ha-midraszu, wg W\u0142adys\u0142awa \u017burawskiego, 1915 r., Bochnia; Muzeum Okr\u0119gowe w Lesznie; nr inw. MLJ 19<\/figcaption><\/figure>\r\n<p>W 1746 roku przy ulicy Wa\u0142owej dzia\u0142a\u0142a szko\u0142a nosz\u0105ca imi\u0119 Feibischa Feiwela, a w 1767 roku szko\u0142a i synagoga ufundowana przez Mosesa syna Phoebusa. Po 1770 roku swoj\u0105 prywatn\u0105 uczelni\u0119 otworzy\u0142 w Lesznie Akiba Eger, p\u00f3\u017aniejszy naczelny rabin Poznania. W 1781 roku wymienione zosta\u0142y bet ha-midrasze rabiego Juspy i tzw. \u201eSzko\u0142a M\u0142odzie\u017cy\u201d, w 1782 roku \u201eKopalnia Zwi\u0105zku Rasziego\u201d, w 1793 roku szko\u0142a przy ulicy Wi\u0119ziennej, a w 1805 roku dom nauki Josefa Salomona Reisnera. Wszystkie utrzymywa\u0142y w\u0142asnych rabin\u00f3w, podobnie jak bet ha-midrasze Jehiela Wahla (1805), Hirscha Reubena (1844) i Abrahama Joela Sachsa (1870). Ten ostatni dzia\u0142a\u0142 przy ulicy Gabriela Narutowicza 5 (dawniej ul. Ko\u015bcia\u0144ska), do 1939 roku.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><div id='gallery-1' class='gallery galleryid-41 gallery-columns-3 gallery-size-thumbnail'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/003-Akiba-Eger.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/003-Akiba-Eger-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Portret \u017cydowskiego rabina w medalionie. M\u0119\u017cczyzna ukazany w popiersiu ma na sobie podbity futrem p\u0142aszcz z szerokim ko\u0142nierzem i futrzan\u0105 czapk\u0119 na g\u0142owie. Twarz starca okolona jest d\u0142ug\u0105 siw\u0105 brod\u0105. Szeroko otwarte oczy podkre\u015blaj\u0105 mistyczn\u0105 si\u0142\u0119 bij\u0105ca z jego twarzy. Pod wizerunkiem niemiecki napis: Rabbi Akiba Eger.\" aria-describedby=\"gallery-1-160\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-160'>\n\t\t\t\tPortret rabina Akiby Egera; reprodukcja za: Fritz Scherbel, Juden in Lissa, Berlin 1932\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/004-MLS-346-W.-Piosicki-Dom-nauki-przy-ul.-Sredniej-1965.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/004-MLS-346-W.-Piosicki-Dom-nauki-przy-ul.-Sredniej-1965-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Widok ulicy \u015aredniej w Lesznie. W centrum budynek dawnego \u017cydowskiego domu nauki \u2013 bejt ha-midraszu. Pi\u0119trowy obiekt przykrywa czterospadowy dach z dwoma wysokimi kominami. Umieszczone z lewej strony wej\u015bcie posiada arkadowy portal uj\u0119ty w pilasty. W s\u0105siedztwie budynku parterowe i pi\u0119trowe domy. Z prawej strony ceglany mur z drewnian\u0105 bram\u0105 prowadz\u0105c\u0105 na podw\u00f3rze.\" aria-describedby=\"gallery-1-161\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-161'>\n\t\t\t\tW\u0142adys\u0142aw Piosicki, Dom nauki przy ulicy \u015aredniej, 1965 r.; Muzeum Okr\u0119gowe w Lesznie; nr inw. ML 346\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon portrait'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/005-MLH_2022-Beth-ha-midrasch-fundacji-Sachsow-1907.jpg'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"150\" height=\"150\" src=\"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/005-MLH_2022-Beth-ha-midrasch-fundacji-Sachsow-1907-150x150.jpg\" class=\"attachment-thumbnail size-thumbnail\" alt=\"Fragment poczt\u00f3wki z widokiem ulicy Gabriela Narutowicza. W g\u0142\u0119bi z lewej strony budynek fundacji Sachs\u00f3w. Trzykondygnacyjn\u0105 kamienic\u0119 przykrywa mansardowy dach z lukarnami. Obiekt stanowi cz\u0119\u015b\u0107 zwartej zabudowy. Na pierwszym planie \u017co\u0142nierze leszczy\u0144skiego garnizonu podczas parady zorganizowanej na rynku.\" aria-describedby=\"gallery-1-162\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<figcaption class='wp-caption-text gallery-caption' id='gallery-1-162'>\n\t\t\t\tBudynek Fundacji Abrahama i Berty Sachs\u00f3w, 1914 r.; Muzeum Okr\u0119gowe w Lesznie; nr inw. MLH 2022\n\t\t\t\t<\/figcaption><\/figure>\n\t\t<\/div>\n<\/p>\r\n<p>W Lesznie istnia\u0142y w tym czasie tak\u017ce religijne szko\u0142y elementarne, czyli chedery, przeznaczony dla ch\u0142opc\u00f3w w wieku od 3 do 13 lat. Uczono w nich czytania i pisania po hebrajsku oraz t\u0142umaczenia modlitw i Pi\u0119cioksi\u0119gu Moj\u017cesza. Wyk\u0142adano tak\u017ce wybrane ksi\u0119gi biblijne, m.in. Ksi\u0119g\u0119 Jozuego i Ksi\u0119gi Kr\u00f3lewskie i rozpoczynano studiowanie Talmudu.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure id=\"attachment_163\" aria-describedby=\"caption-attachment-163\" style=\"width: 466px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/006-MLH-4635-Szkola-zydowska-1916.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-163 \" src=\"http:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/006-MLH-4635-Szkola-zydowska-1916-300x179.jpg\" alt=\"Fragment poczt\u00f3wki z widokiem Alei Zygmunta Krasi\u0144skiego od strony p\u00f3\u0142nocnej. Po prawej stronie dwukondygnacyjny budynek szko\u0142y \u017cydowskiej. Jego elewacj\u0119 zdobi pozorny ryzalit zamkni\u0119ty tympanonem. Przy budynku z prawej strony murowane ogrodzenie z kutymi, metalowymi prz\u0119s\u0142ami. \u015arodkiem ulicy biegnie promenada obsadzona rz\u0119dami drzew, z jezdniami po bokach. Przy g\u00f3rnej kraw\u0119dzi niemiecki napis: Promenada.\" width=\"466\" height=\"278\" srcset=\"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/006-MLH-4635-Szkola-zydowska-1916-300x179.jpg 300w, https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/006-MLH-4635-Szkola-zydowska-1916-768x457.jpg 768w, https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/006-MLH-4635-Szkola-zydowska-1916-400x238.jpg 400w, https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/006-MLH-4635-Szkola-zydowska-1916-800x476.jpg 800w, https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/006-MLH-4635-Szkola-zydowska-1916.jpg 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 466px) 100vw, 466px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-163\" class=\"wp-caption-text\">Szko\u0142a \u017cydowska w Lesznie, 1916 r.; Muzeum Okr\u0119gowe w Lesznie; nr inw. MLH 4635<\/figcaption><\/figure>\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W latach 40. XIX wieku, na mocy obowi\u0105zuj\u0105cych w Kr\u00f3lestwie Prus prawa o\u015bwiatowego, w Lesznie za\u0142o\u017cono \u017cydowsk\u0105 szko\u0142\u0119 powszechn\u0105. Obiekt zlokalizowano poza granicami \u201egetta\u201d, przy obecnych Alejach Zygmunta Krasi\u0144skiego. Plac\u00f3wka zatrudnia\u0142a trzech nauczycieli, a lekcje prowadzono w j\u0119zyku niemieckim. W 1898 roku do szko\u0142y ucz\u0119szcza\u0142o 98 uczni\u00f3w \u2013 ch\u0142opc\u00f3w i dziewcz\u0105t, w 1901 roku \u2013 80. W roku szkolny 1919\/1920 by\u0142o tylko 39 uczni\u00f3w. W 1921 roku, w zwi\u0105zku dalszym spadkiem liczby uczni\u00f3w i wyjazdem ostatniej kierowniczki Jenny Barschak, szko\u0142\u0119 zamkni\u0119to. \u017bydowskie dzieci przeniesiono do szko\u0142y ewangelickiej.<\/p>\r\n<figure id=\"attachment_164\" aria-describedby=\"caption-attachment-164\" style=\"width: 264px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/007-A-489-dr-med.-Siegbert-Nurnberg.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-164\" src=\"http:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/007-A-489-dr-med.-Siegbert-Nurnberg-228x300.jpg\" alt=\"Fotografia legitymacyjna doktora Siegmunda N\u00fcrnberga. M\u0142ody m\u0119\u017cczyzna ukazany zosta\u0142 w uj\u0119ciu trzy czwarte. G\u0142ow\u0119 ma skierowan\u0105 na wprost. Ubrany jest w ciemn\u0105 marynark\u0119 i jasn\u0105 koszul\u0119. Pod szyj\u0105 ma zawi\u0105zany krawat. Jego ciemne, kr\u00f3tko obci\u0119te w\u0142osy i delikatnie zaznaczone w\u0105sy wskazuj\u0105 na m\u0142ody wiek. W naro\u017cnikach fotografii odciski urz\u0119dowych piecz\u0119ci.\" width=\"264\" height=\"347\" srcset=\"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/007-A-489-dr-med.-Siegbert-Nurnberg-228x300.jpg 228w, https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/007-A-489-dr-med.-Siegbert-Nurnberg-400x527.jpg 400w, https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/007-A-489-dr-med.-Siegbert-Nurnberg.jpg 607w\" sizes=\"auto, (max-width: 264px) 100vw, 264px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-164\" class=\"wp-caption-text\">Portret Siegmunda N\u00fcrnberga, przed 1920 r.; archiwum rodziny N\u00fcrnberg<\/figcaption><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u017bydzi w Lesznie kszta\u0142cili si\u0119 tak\u017ce w miejscowym gimnazjum. W 1799 roku by\u0142o tam 3 \u017cydowskich uczni\u00f3w. W latach 1825-1855 \u015bwiadectwo maturalne uzyska\u0142o 42 \u017byd\u00f3w, a w latach 1856-1918 a\u017c 170. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cydowskich abiturient\u00f3w podj\u0119\u0142a dalsze studia medyczne lub prawnicze. Po 1919 roku \u017cydowska m\u0142odzie\u017c w Lesznie kontynuowa\u0142a nauk\u0119 w Prywatnym Niemieckim Gimnazjum im. Kanta, a dzieci ucz\u0119szcza\u0142y do publicznych szk\u00f3\u0142 powszechnych.<\/p>\r\n<figure id=\"attachment_165\" aria-describedby=\"caption-attachment-165\" style=\"width: 460px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/008-MLJ-IP-4-Polskie-i-zydowskie-uczennice-Szkoly-Powszechnej-nr-4-1939.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-165\" src=\"http:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/008-MLJ-IP-4-Polskie-i-zydowskie-uczennice-Szkoly-Powszechnej-nr-4-1939-300x190.jpg\" alt=\"Fotografia zbiorowa polskich i \u017cydowskich uczennic klasy VII Szko\u0142y Powszechnej nr 4 w Lesznie. W drugim rz\u0119dzie siedz\u0105 nauczycielki i opiekunki. Przed nimi kl\u0119czy grupa dziewcz\u0105t. W trzecim rz\u0119dzie sz\u00f3sta od prawej strony stoi Tola Goldblum. Ma radosny, promieniuj\u0105cy u\u015bmiech. W czwartym rz\u0119dzie trzecia od prawej \u2013 Ruth Diamant. Niekt\u00f3re z dziewcz\u0105t ubrane s\u0105 w sukienki i bluzki z kr\u00f3tkimi r\u0119kawami. Na g\u0142owach maj\u0105 r\u00f3\u017cne fryzury: warkocze, kucyki lub w\u0142osy do ramion.\" width=\"460\" height=\"291\" srcset=\"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/008-MLJ-IP-4-Polskie-i-zydowskie-uczennice-Szkoly-Powszechnej-nr-4-1939-300x190.jpg 300w, https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/008-MLJ-IP-4-Polskie-i-zydowskie-uczennice-Szkoly-Powszechnej-nr-4-1939-768x486.jpg 768w, https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/008-MLJ-IP-4-Polskie-i-zydowskie-uczennice-Szkoly-Powszechnej-nr-4-1939-400x253.jpg 400w, https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/008-MLJ-IP-4-Polskie-i-zydowskie-uczennice-Szkoly-Powszechnej-nr-4-1939-800x506.jpg 800w, https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/008-MLJ-IP-4-Polskie-i-zydowskie-uczennice-Szkoly-Powszechnej-nr-4-1939.jpg 900w\" sizes=\"auto, (max-width: 460px) 100vw, 460px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-165\" class=\"wp-caption-text\">Uczennice Szko\u0142y Powszechnej nr 4 w Lesznie, 1939 r.; Muzeum Okr\u0119gowe w Lesznie; nr inw. MLJ-IP 4<\/figcaption><\/figure>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u017bydowska szko\u0142a talmudyczna w Lesznie powsta\u0142a po 1626 roku. Po kolejnych po\u017carach miasta dom nauki zawsze odbudowywano w pierwszej kolejno\u015bci, przed rozpocz\u0119ciem prac przy g\u0142\u00f3wnej synagodze. Leszczy\u0144sk\u0105 uczelni\u0119 talmudyczn\u0105 otwierano ponownie w 1720, 1769 i oko\u0142o 1796 roku. Plac\u00f3wk\u0105 zarz\u0105dza\u0142o grono rabin\u00f3w, a studia w tej uczelni by\u0142y szczeg\u00f3lnie wspierane przez \u201e\u015awi\u0119te Bractwo\u201d. Dba\u0142o ono [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":158,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-41","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii","has-thumbnail"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=41"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":322,"href":"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/41\/revisions\/322"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/158"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=41"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=41"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=41"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}