{"id":347,"date":"2022-11-04T11:26:31","date_gmt":"2022-11-04T10:26:31","guid":{"rendered":"http:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/?page_id=347"},"modified":"2022-11-08T14:18:51","modified_gmt":"2022-11-08T13:18:51","slug":"chanukija","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/zydziwlesznie.muzeumleszno.pl\/?page_id=347","title":{"rendered":"Chanukija"},"content":{"rendered":"

Nazwa: Chanukija, lampka chanukowa
\nData powstania: Wilno, 1896
\nMateria\u0142: srebro
\nWymiary: 22×18,5 cm
\nNr inw.: MLJ54
\nLampka chanukowa wsparta na czterech n\u00f3\u017ckach, podstawa prostok\u0105tna, obwiedziona sp\u0142ywaj\u0105cym lambrekinem, z o\u015bmioma tulejkowatymi palnikami. Taki sam palnik z zaczepem – tzw. szames – umieszczony na zaplecku. Zaplecek zwie\u0144czony koron\u0105, po\u015brodku scena przedstawiaj\u0105ca waz\u0119 z kwiatami, owocami i ptakiem flankowana przez figury dw\u00f3ch wspi\u0119tych lw\u00f3w, podtrzymuj\u0105cych kotar\u0119 wyko\u0144czon\u0105 lambrekinem. Ornament stylizowany, barokowy.<\/p>\n

Lampka sygnowana. Na zaplecku, pod waz\u0105 z lewej strony oraz na sp\u0142ywaj\u0105cym lambrekinie podstawy punce:
\n1) pr\u00f3ba 84 w prostok\u0105cie,
\n2) inicja\u0142y probierza AK i data 1896 w prostok\u0105cie,
\n3) god\u0142o probierni wile\u0144skiej Pogo\u0144 w prostok\u0105cie,
\n4) monogram z\u0142otnika AI w prostok\u0105tnym polu.
\nPonadto punca pr\u00f3by 84 powt\u00f3rzona pod figur\u0105 lwa z prawej strony wazy.<\/p>\n

Chanukija to dziewi\u0119cioramienny \u015bwiecznik \u017cydowski (lub o\u015bmioramienny \u015bwiecznik z dodatkowym ramieniem nazywanym z j\u0119zyka hebrajskiego \u05e9\u05de\u05e9 (szamasz, w jidisz: szames, znacz\u0105cym po polsku – pomocnik), zapalany podczas \u015bwi\u0119ta Chanuka.
\nChanukowy \u015bwiecznik zapala si\u0119 przez kolejne osiem dni \u015bwi\u0119ta, codziennie po zachodzie s\u0142o\u0144ca. \u015awiat\u0142o lampki nie mo\u017ce by\u0107 wykorzystywane w celach praktycznych czyli do o\u015bwietlania pomieszczenia. Cz\u0119sto \u015bwiecznik ustawia si\u0119 w oknie. \u015awiat\u0142a zapala si\u0119 od lewej strony dodaj\u0105c ka\u017cdego dnia jedno wi\u0119cej. Wynika z tego, \u017ce pierwsze zapalone \u015bwiat\u0142o (pierwszego dnia) jest to najbardziej wysuni\u0119te na prawo (patrz\u0105c na lamp\u0119) i ono jest te\u017c ostatnim zapalnym w \u00f3smy dzie\u0144 Chanuki. Do zapalania s\u0142u\u017cy dodatkowy \u201cpomocnik\u201d (szamasz), od kt\u00f3rego p\u0142omienia rozpala si\u0119 pojedyncze \u015bwiat\u0142a. Nie wolno zapala\u0107 \u015bwiate\u0142 jeden od drugiego. Lampki chanukowe wykonywane s\u0105 najcz\u0119\u015bciej z mosi\u0105dzu, miedzi, srebra, bywaj\u0105 te\u017c ceramiczne. Niekt\u00f3re przystosowane s\u0105 do \u015bwiec, a inne do oleju.
\nChanuka jest \u015bwi\u0119tem radosnym, czasem spotka\u0144 i zabawy. Dzieci dostaj\u0105 prezenty i chanukowe pieni\u0105dze, bawi\u0105 si\u0119 drejdlami (hebr. sewiwon) – czworok\u0105tnymi b\u0105czkami.<\/p>\n